กีฬาภูมิปัญญาไทย

มวยตับจาก

กีฬาพื้นบ้าน

ชื่อเรียกท้องถิ่น


การชกมวยตับจาก คือ การปิดตาชกกัน นักมวยทั้งคู่มองไม่เห็นเป้าหมาย อาศัยเพียงเสียงเดินบนตับจากแห้งที่ปูพื้นอยู่เท่านั้น นำทางนักมวยทั้งสองฝ่ายเข้าชกต่อยกัน ณ จุดกำเนิดเสียงที่ได้ยินเป็นการชกมวยที่เน้นความบันเทิงสนุกสนานมากกว่าที่จะมุ่งเอาชนะซึ่งกันและกัน ในเวทียังมีเสียงเดินของกรรมการซึ่งนักมวยไม่รู้ว่าเป็นคู่ต่อสู้หรือกรรมการ จึงเตะต่อยกันมั่วไปหมด บ่อยครั้งที่นักมวยทั้งสอง ฝ่ายรุมชก เตะ ต่อยกรรมการมากกว่าชกกันเองก็มี บางครั้งผู้ดำเนินการหรือควบคุมงานจะเพิ่มความสนุกสนานแก่ผู้ชม โดยการจัดชกหมู่ คือจัดนักมวยสองคู่ขึ้นชกพร้อมๆ กัน

ด้วยเหตุที่ปัจจุบันใบจากที่ใช้ทำตับจากหายาก ผู้ที่จัดชกมวยตับจากจึงใช้ใบไม้แห้งอื่นๆ เช่นใบมะพร้าวแห้ง ใบตาลแห้ง ใบสักแห้ง หรือใบหูกวางแห้ง มาใช้แทนแทนตับจาก แต่ก็ยังคงให้ความบันเทิง ได้เหมือนกับการใช้ตับจาก

อัตลักษณ์

วิธีการเล่น
๑. การเปรียบมวย เวลาการเปรียบมวยแล้วแต่กรรมการผู้จัดจะนัดเวลาจะเป็นเช้าหรือเย็นหรือบางครั้งเปรียบกันข้างเวทีและขึ้นชกเดี๋ยวนั้นเลย หรืออาจจัดให้คนที่เป็นเพื่อนกันที่มีความประสงค์จะชกกันขึ้นชกกันก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นผู้ชายชกกับผู้ชาย ผู้หญิงชกกับผู้หญิง หรือแม้แต่ผู้หญิงจะชกกับผู้ชาย
๒. อุปกรณ์ที่ใช้ในการแข่งขัน คือ เวทีมวย เชือกขึงรอบเวที กางเกงมวย ๒ ตัว นวม ๒ คู่ ผ้าปิดตา ๒ ผืน และตับจากแห้งจานวนมากพอที่จะปูให้ทั่วพื้นเวทีซึ่งเป็นที่มาของการเรียก "มวยตับจาก"
๓. กติกา ก่อนทำการชก นักมวยทั้งคู่จะถูกผูกตาทั้งสองข้างให้สนิทด้วยผ้า สวมใส่นวมและจัดให้อยู่คนละมุม มีกรรมการกลางอยู่บนเวที ๑ คน เมื่อมีสัญญาณเริ่มชกให้นักมวยเดินออกจากมุมเข้าต่อสู้กัน ใครต่อยเข้าเป้าได้คะแนนมากกว่าเป็นฝ่ายชนะ ชก ๓ ยก ยกละ ๒ นาที
๔. ผู้แสดงและการแต่งกาย นักมวย ๒ คนหรือมากกว่า กรรมการกลางบนเวที ๑ คน โดยนักมวยทั้งสองฝ่ายสวมกางเกงนักมวย ใช้ผ้าปิดตาทั้งสองข้างและสวมนวม
๕. ดนตรีประกอบ ดนตรีประกอบการชกมวยตับจากใช้ ดนตรีปี่มวย มวยตับจากจัดเป็นกีฬาพื้นบ้านที่เน้นความบันเทิงสนุกสนาน ช่วยเสริมสร้างไหวพริบในการฟัง เสียงได้เป็นอย่างดี

ภาพประกอบ

คลิกเพื่อดูภาพใหญ่

ประวัติความเป็นมา

มวยตับจาก เป็นกีฬาพื้นบ้านยอดนิยมของภาคตะวันออก เพราะในอดีตมีต้นจากขึ้นอยู่ทั่วไป ตามแม่น้ำลำคลองเป็นจำนวนมาก ประชาชนนิยมนำใบจากมาเย็บเป็นตับเพื่อใช้มุงหลังคาบ้าน จึงได้มีการนำตับจากมาประยุกต์กับการต่อยมวย โดยทำเวทีเหมือนมวยทั่วไปหรือกั้นเชือกสังเวียนในสนามหญ้า แล้วใช้ตับจากปูพื้นเวลาเหยียบจะเกิดเสียงดัง ในการชกมวยตับจากนั้นนักมวยทั้งสองฝ่ายต้องปิดตาทั้งสองข้างจึงต้องอาศัยฟังเสียงจากการเหยียบใบจากของคู่ต่อสู้ เพื่อหาทิศทางที่คู่ต่อสู้อยู่เพื่อเข้าชกต่อยคู่กัน

แหล่งที่มา

ในปัจจุบันความนิยมในการใช้จากมุงหลังคาลดลง ตับจากจึงหายากขึ้น ทำให้กีฬาประเภทนี้มีการแข่งขันกันน้อย จึงเป็นที่น่าเสียดายที่กีฬาประเภทนี้เกือบสูญหายไปจากงานเทศกาลต่างๆ แต่ยังมีการแสดงสาธิตวิธีการชก “มวยตับจาก” ในโอกาสต่างๆ อยู่บ้าง ด้วยเหตุที่ปัจจุบันใบจากที่ใช้ทาตับจากหายาก ผู้ที่จัดชกมวยตับจากจึงใช้ใบไม้แห้งอื่นๆ เช่น ใบมะพร้าวแห้ง ใบตาลแห้ง ใบสักแห้ง หรือใบหูกวางแห้ง มาใช้แทนแทนตับจาก แต่ก็ยังคงให้ความบันเทิงได้เหมือนกับการใช้ตับจาก